Sectorplan Social Sciences and Humanities
De sociale en geesteswetenschappen bestuderen het menselijk handelen, de menselijke geest en alles wat daaruit voortkomt. Dat loopt uiteen van kunst en cultuur tot machtsprocessen en rechtvaardigheid, van welzijn en opvoeding tot onze verhouding tot technologie. De sociale en geesteswetenschappen vormen zodoende een breed en heterogeen domein. Het domein heeft in het sectorplan Social Sciences and Humanities (SSH) de samenwerking opgezocht, om elkaar over instellingen en disciplines heen te vinden op inhoud. In de sectorplannen zijn scherpe keuzes over taakverdeling tussen universiteiten gemaakt en wordt ingezet op profilering. Ook worden er door deze middelen meer vaste aanstellingen gedaan.
Dit alles verhoogt de kwaliteit van onderwijs en onderzoek en zorgt voor meer rust en ruimte op de instellingen. Het kabinet heeft €70 miljoen beschikbaar gesteld voor het sectorplan SSH. Bij succesvolle implementatie zullen de middelen na afloop van deze periode structureel beschikbaar zijn.
Het sectorplan is in 2022 opgesteld door de SSH-raad, waarbinnen de sociale en geesteswetenschappen georganiseerd zijn. Het plan is aangeboden aan de minister van OCW, die op advies van de Nationale Commissie Sectorplannen de middelen heeft toegekend aan de sector voor een periode van zes jaar.
Het sectorplan SSH bestaat uit drie onderdelen: het sectorplan Maatschappij- en gedragswetenschappen, het sectorplan Geesteswetenschappen en het sectorplan Dwarsdoorsnijdend, waarbinnen de Maatschappij- en gedragswetenschappen en Geesteswetenschappen samen optrekken binnen vijf thema’s.
Binnen de sectorplannen wordt ingezet op bepaalde thema’s en disciplines. De maatschappij- en gedragswetenschappen hebben ervoor gekozen een disciplinegerichte investering te doen in de onderwijswetenschappen. Daarnaast werken de maatschappij- en gedragswetenschappen samen aan de volgende vijf thema’s:
- Veerkracht bij de jeugd
- Psychische aandoeningen
- De menselijke factor in nieuwe technologieën
- Maatschappelijke transitie en gedragsverandering
- Maatschappelijke ongelijkheid en diversiteit
De geesteswetenschappen hebben gekozen voor een disciplinegerichte investering in talen & culturen. Daarnaast werken de geesteswetenschappen samen aan de thema’s Humane AI en de gedataficeerde samenleving en Cultureel erfgoed en identiteit.
In het dwarsdoorsnijdende sectorplan hebben de deelnemende instellingen gekozen voor een aantal doorsnijdende thema’s, waar ze SSH-breed aan werken. Dat zijn de volgende thema’s:
- Welvaart, werk en ondernemerschap
- Onderwijs, burgerschap en democratie
- Communicatie, informatie en sociale ongelijkheid
- Recht, privacy en veiligheid
- Welzijn en gezondheid
Tot slot is er in het sectorplan ook budget gereserveerd om de organisatiegraad van het SSH-veld te versterken. Daarmee worden de SSH-raad en het ondersteunende bureau gefinancierd.
Het sectorplan is te vinden bij de documenten op deze website.
Bij besluit van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is een Commissie sectorplan Social Sciences and Humanities ingesteld voor monitoring en evaluatie van het sectorplan. De commissie adviseert de minister over de voortgang van de sectorplannen. Door middel van een midtermevaluatie (na drie jaar) en eindevaluatie (na zes jaar) zal de commissie de minister adviseren over structurele indaling van de middelen. Aan de hand van dit advies neemt de minister hier vervolgens een besluit over.
De Commissie sectorplan SSH bestaat uit de volgende leden:
- prof. dr. mr. Stavros Zouridis (voorzitter)
- prof. mr. dr. Hans de Bruijn (voorzitter werkgroep sociale wetenschappen)
- prof. dr. Inger Leemans (voorzitter werkgroep geesteswetenschappen)
- prof. dr. Arnoud Boot
- prof. dr. ir. Mieke Boon
- prof. dr. Eveline Crone
- prof. dr. Aafke Hulk
- prof. dr. Franciska de Jong
- prof. mr. Anja Oskamp
- prof. dr. ir. Ale Smidts
- prof. dr. Marc Vermeulen
In het eerdere sectorplan SSH dat in 2018 is aangeboden aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, is ervoor gekozen om te focussen op de discipline rechtsgeleerdheid en het domeinbrede onderwerp digitale SSH. Hiervoor is €10 miljoen beschikbaar gesteld door het kabinet. Ook dit sectorplan staat op de website van de SSH-raad.
In 2025 heeft de commissie de eindevaluatie van het sectorplan Rechtsgeleerdheid en domeinplan Digitale SSH aangeboden aan de minister van OCW. De commissie heeft geadviseerd de middelen structureel in te laten dalen en de minister heeft besloten dit advies over te nemen.
In de eindevaluatie constateert de commissie dat het sectorplan rechtsgeleerdheid de strategische samenwerking tussen de rechtenfaculteiten in Nederland heeft versterkt. Het heeft een krachtige impuls gegeven aan het wetenschappelijk onderzoek op ieder van de vijf thematische speerpunten die in het sectorplan zijn geformuleerd, namelijk Conflictoplossende Instituties, Digital Legal Studies, Empirical Legal Studies, Herijking van publieke waarden in private verhoudingen en Transformatieve werking van globalisering in het recht. Ook wat betreft de verbinding die tot stand is gekomen tussen onderwijs en onderzoek en op gebied van maatschappelijke impact concludeert de commissie dat scherpe en relevante keuzes zijn gemaakt waarop de sector in de komende jaren verder kan bouwen.
Het domeinplan Digitale SSH heeft de basis van de Nederlandse digitale infrastructuur voor SSH-onderzoek verstevigd. Met de structurele inbedding van de projecten die door het sectorplan werden gefinancierd in bestaande instellingen is een goede start gemaakt. Er is daarnaast een langetermijnstrategie en -visie ontwikkeld, die wordt bestendigd door de oprichting van het Landelijk Beraad Digitale Infrastructuur. Sinds de start van het domeinplan Digitale SSH heeft zowel de digitalisering van de verschillende onderzoeksvelden als die van de maatschappij zich sterk ontwikkeld. De commissie observeert dan ook dat de behoefte aan landelijk gecoördineerde digitale (onderzoeks)infrastructuur alleen maar verder zal toenemen.